Arnavutluk’ta Cerrahi Alan Enfeksiyonunun Kontrolünde İyileştirmeler: Altyapı, Sterilizasyon Standartları ve Klinik Uygulamaların Etkisi

Ardit Kacani; Krenar Lilaj; Vjollca Duro; Emigleo Sulku; Fjoralba Mulgeci; Sara Ferizaj; Irisi Sure; Lejdis Zeneli; Edmond Puca

doi:10.4274/mjima.galenos.2025.25617.3

Öz

Giriş

Cerrahi alan enfeksiyonları (CAE), dünya çapında ameliyat sonrası morbidite, uzun süreli hastanede kalış ve artan sağlık hizmetleri maliyetlerinin başlıca nedenidir. Arnavutluk’ta CAE oranları tarihsel olarak yüksek olmuştur; ancak, üçüncü basamak hastanelerdeki son altyapısal ve organizasyonel reformlar ölçülebilir bir ilerleme sağlamıştır. Bu çalışmada, Arnavutluk’taki “Rahibe Teresa” Üniversite Hastanesi Merkezi’nde altyapı modernizasyonu, sterilizasyon hizmetlerinin merkezileştirilmesi ve tek kullanımlık malzemeler ile laparoskopik tekniklerin kullanılmaya başlanmasının CAE insidansı üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir.

Gereç ve Yöntem

Ekim 2023 ile Ekim 2024 tarihleri arasında Genel ve Sindirim Sistemi Cerrahisi Anabilim Dalı’nda prospektif bir gözlemsel çalışma yürütüldü. Hastaların demografik özellikleri (yaş, cinsiyet), cerrahi özellikleri (üst veya alt gastrointestinal; elektif veya acil), eşlik eden hastalıklar (hipertansiyon, diabetes mellitus, malignite) ve CAE oluşumu hakkında veriler toplandı. Mikrobiyolojik analizler, 2024 Avrupa Antimikrobiyal Duyarlılık Testi (ADT) yönergelerine uygun olarak patojen tanımlama ve ADT içeriyordu.

Bulgular

Bin yüz yetmiş dokuz hastanın (%51,2’si erkek; ortalama yaş 57,8) %5,4’ünde abdominal cerrahi sonrası CAE gelişti. Enfeksiyon oranları alt gastrointestinal prosedürlerde (%57,8), üst gastrointestinal prosedürlere (%42,2) göre anlamlı derecede daha yüksekti. ≥ 50 yaş hastalarda CAE riski daha yüksekti (p = 0,01), eşlik eden hastalıkları (p = 0,0007) ve diyabeti (p = 0,0006) olanlarda da aynı risk mevcuttu. Enfekte hastalarda ortalama hastanede kalış süresi belirgin şekilde daha uzundu (4,4’e karşı 2,0 gün; p < 0,0001). Escherichia coli (%39) ve Enterococcus faecalis (%22) en sık görülen izolatlar olup, siprofloksasine (%34) ve trimetoprim-sülfametoksazol (%31) karşı belirgin direnç göstermekteydi. Enfeksiyon oranlarındaki azalmalar, gelişmiş ameliyathane ventilasyonu, iyileştirilmiş sterilizasyon uygulamaları ve tek kullanımlık malzemelerin kullanımıyla yakından bağlantılıydı.

Sonuç

Arnavutluk, hedefli altyapı ve prosedür reformları sayesinde CAE önlenmesinde önemli ilerleme kaydetmiştir. Bununla birlikte, özellikle antimikrobiyal direnç ve ulusal bir CAE gözetim sisteminin olmaması gibi devam eden zorluklar, koordineli ve çok disiplinli bir stratejiye olan ihtiyacın altını çizmektedir. Antimikrobiyal yönetimin güçlendirilmesi, perioperatif protokollerin standartlaştırılması ve minimal invaziv cerrahinin kullanımının yaygınlaştırılması, iyileştirmelerin sürdürülmesi için temel önceliklerdir.

Anahtar Kelimeler:

Cerrahi alan enfeksiyonu, Arnavutluk, karın cerrahisi, hastane altyapısı, antimikrobiyal direnç, enfeksiyon kontrolü

Kaynaklar

Alamer A, Alharbi F, Aldhilan A, Almushayti Z, Alghofaily K, Elbehiry A, Abalkhail A. Healthcare-associated infections (HAIs): Challenges and measures taken by the radiology department to control infection transmission. Vaccines (Basel). 2022;10:2060.

CrossRef PubMed Google Scholar

Sandu AM, Chifiriuc MC, Vrancianu CO, Cristian R-E, Alistar CF, Constantin M, Paun M, Alistar A, Popa LG, Popa MI. Healthcare-associated infections: The role of microbial and environmental factors in infection control—a narrative review. Infect Dis Ther. 2025;14:933-71.

CrossRef PubMed Google Scholar

D’Alessandro D, Fara GM. Hospital environments and epidemiology of healthcare-associated infections. Indoor Air Quality in Healthcare Facilities. 2017;41-52.

Sartelli M, Marini CP, McNelis J, Coccolini F, Rizzo C, Labricciosa FM, Petrone P. Preventing and controlling healthcare-associated infections: The first principle of every antimicrobial stewardship program in hospital settings. Antibiotics. 2024;13:896.

CrossRef PubMed Google Scholar

Suetens C, Latour K, Kärki T, Ricchizzi E, Kinross P, Moro ML, Jans B, Hopkins S, Hansen S, Lyytikäinen O, Reilly J, Zaletel M, Plachouras D, Monnet DL. Prevalence of healthcare-associated infections, estimated incidence and composite antimicrobial resistance index in acute care hospitals and long-term care facilities: Results from two European point prevalence surveys, 2016 to 2017. Eurosurveillance. 2018;23:1800516.

CrossRef

Ripabelli G, Salzo A, Mariano A, Sammarco ML, Tamburro M. Healthcare-associated infections point prevalence survey and antimicrobials use in acute care hospitals (PPS 2016-2017) and long-term care facilities (HALT-3): A comprehensive report of the first experience in Molise Region, Central Italy, and targeted intervention strategies. J Infect Public Health. 2019;12:509-15.

CrossRef PubMed Google Scholar

Monahan M, Jowett S, Pinkney T, Brocklehurst P, Morton DG, Abdali Z, Roberts TE. Surgical site infection and costs in low- and middle-income countries: A systematic review of the economic burden. PLoS One. 2020;15:e0232960.

CrossRef PubMed Google Scholar

Faria S, Sodano L, Gjata A, Dauri M, Sabato AF, Bilaj A, Mertiraj O, Llazo E, Kodra Y, Schinaia N, Colarossi G, Pagano S, Petrosillo N. The first prevalence survey of nosocomial infections in the University Hospital Centre “Mother Teresa” of Tirana, Albania. J Hosp Infect. 2007;65:244-50.

Gillespie BM, Harbeck E, Rattray M, Liang R, Walker R, Latimer S, Thalib L, Erichsen Andersson A, Griffin B, Ware R, Fanning A, O’Connor M, Chaboyer W. Worldwide incidence of surgical site infections in general surgical patients: A systematic review and meta-analysis of 488,594 patients. Int J Surg. 2021;95:106136.

Pinchera B, Buonomo AR, Schiano Moriello N, Scotto R, Villari R, Gentile I. Update on the management of surgical site infections. Antibiotics (Basel). 2022;11:1608.

CrossRef PubMed Google Scholar

Nakhleh H, Samuel Fatokun B, Nakyanzi H, Mshaymesh S, Wellington J, Uwishema O. Surgical site infections in Sub-Saharan Africa: Epidemiology, risk factors, and prevention strategies. Ann Med Surg (Lond). 2025;87:3388-92.

CrossRef PubMed Google Scholar

Rezaei AR, Zienkiewicz D, Rezaei AR. Surgical Site Infections: A Comprehensive Review. J Trauma Inj. 2025;38:71.

CrossRef PubMed Google Scholar

Costabella F, Patel KB, Adepoju AV, Singh P, Attia Hussein Mahmoud H, Zafar A, Patel T, Watekar NA, Mallesh N, Fawad M, Hamza A, Thunga S, Mehmood S, Bhutta ZA. Healthcare cost and outcomes associated with surgical site infection and patient outcomes in low- and middle-income countries. Cureus. 2023;15:e42493.

CrossRef

Chaker SC, James AJ, Perdikis G, Nthumba P. Surgical care bundles for surgical site infection prevention in high-income and low-to-middle-income countries: A comparative review. Perioper Care Oper Room Manag. 2024;35:100406.

Mehtar S, Wanyoro A, Ogunsola F, Ameh EA, Nthumba P, Kilpatrick C, Revathi G, Antoniadou A, Giamarelou H, Apisarnthanarak A, Ling ML, Pittet D. Implementation of surgical site infection surveillance in low- and middle-income countries: A position statement for the international society for infectious diseases. Int J Infect Dis. 2020;100:123-31.

Gjerazi E, Gjata A, Kureta E. Risk factors of surgical site infections in a general surgery ward in Tirana. 2015.

Sadrizadeh S, Aganovic A, Bogdan A, Wang C, Afshari A, Hartmann A, Croitoru C, Khan A, Kriegel M, Lind M, Blomqvist P, Toprak S, Bivolarova MP, Nielsen PV. A systematic review of operating room ventilation. J Build Eng. 2021;40:102693.

Humphreys H. Infection prevention and control considerations regarding ventilation in acute hospitals. Infect Prev Pract. 2021;3:100180.

CrossRef PubMed Google Scholar

Pfeifer R, Hildebrand F, Halvachizadeh S. Operating room (OR) requirements. Eur J Trauma Emerg Surg. 2025;51:135.

CrossRef PubMed Google Scholar

Mullen AN, Wieser E. Improvement of operating room air quality and sustained reduction of surgical site infections in an orthopedic specialty hospital. Am J Infect Control. 2024;52:183-90.

CrossRef

Hailu S, Mulugeta H, Girma T, Asefa A, Regasa T. Evidence-based guidelines on infection prevention and control in operation theatres for anesthetists in a resource-limited setting: Systematic review/meta-analysis. Ann Med Surg (Lond). 2023;85:2858-64.

Santucci C, Carioli G, Bertuccio P, Malvezzi M, Pastorino U, Boffetta P, Negri E, Bosetti C, La Vecchia C. Progress in cancer mortality, incidence, and survival: A global overview. Eur J Cancer Prev. 2020;29:367-81.

CrossRef PubMed Google Scholar

Chang AY, Bolongaita S, Cao B, Castro MC, Karlsson O, Mao W, Norheim OF, Ogbuoji O, Jamison DT. Epidemiological and demographic trends and projections in global health from 1970 to 2050: A descriptive analysis from the third lancet commission on investing in health, global health 2050. Lancet. 2025;406:940-9.

CrossRef PubMed Google Scholar

McConn BR, Kraft AL, Durso LM, Ibekwe AM, Frye JG, Wells JE, Tobey EM, Ritchie S, Williams CF, Cook KL, Dungan RS, Ricke SC. An analysis of culture-based methods used for the detection and isolation of Salmonella spp., Escherichia coli , and Enterococcus spp. from surface water: A systematic review. Sci Total Environ. 2024;927:172190.

CrossRef

Ho CS, Wong CTH, Aung TT, Lakshminarayanan R, Mehta JS, Rauz S, McNally A, Kintses B, Peacock SJ, de la Fuente-Nunez C, Mathur P, Blaskovich M. Antimicrobial resistance: A concise update. Lancet Microbe. 2025;6.

Salam MA, Al-Amin MY, Salam MT, Pawar JS, Akhter N, Rabaan AA, Alqumber MAA. Antimicrobial resistance: A growing serious threat for global public health. Healthcare (Basel). 2023;11:1946.

CrossRef PubMed Google Scholar

Ahmed SK, Hussein S, Qurbani K, Ibrahim RH, Fareeq A, Mahmood KA, Mohamed MG. Antimicrobial resistance: Impacts, challenges, and future prospects. J Med Surg Public Health. 2024;2:100081.

CrossRef